Jangkitan yis dan sistitis dialami ramai wanita, dan kedua-duanya mudah dirawat. Kejutan toksik jauh lebih jarang: di Amerika Syarikat, kira-kira 1 kes bagi setiap 100,000 wanita setahun. Tapi tandanya elok diketahui oleh sesiapa saja yang guna tampon atau cawan haid.
Macam mana nak tahu itu jangkitan yis atau sistitis?
Jangkitan yis selalunya gatal: gatal dan rengsa di bahagian luar, lelehan putih macam dadih, biasanya tanpa bau. Ia boleh terasa pedih semasa seks atau semasa kencing. Puncanya kulat candida, yang biasanya hidup senyap dalam badan dan membiak bila keseimbangan terganggu: selepas antibiotik, semasa hamil, bila kulit rengsa.
Sistitis, iaitu radang pundi kencing, selalunya pedih: sakit bila kencing, rasa nak ke tandas berulang kali tapi yang keluar cuma sedikit, bahagian bawah perut sengal. Biasanya puncanya bakteria usus yang masuk ke dalam salur kencing. Pada wanita salur ini pendek, jadi bakteria tak perlu pergi jauh untuk sampai ke pundi.
Apa yang membantu sekarang?
Semasa jangkitan yis, basuh bahagian luar dengan air suam, tanpa sabun dan gel wangi, dan tekap kulit sampai kering dengan tuala. Pakai seluar dalam kapas yang longgar, dan tangguhkan seks kalau ia tak selesa. Dengan rawatan, jangkitan yis biasanya hilang dalam 7–14 hari.
Semasa sistitis, minum secukupnya supaya air kencing berwarna cerah, berehat, dan elakkan kopi, alkohol dan jus buah buat sementara. Untuk sakit, parasetamol ikut arahan sesuai.
Sistitis ringan kadang-kadang sembuh sendiri, jadi doktor mungkin cadangkan tunggu 48 jam sebelum antibiotik. Dengan antibiotik, simptom biasanya hilang dalam 1–2 hari.
Apa itu kejutan toksik dan macam mana nak mengelaknya?
Kejutan toksik disebabkan oleh racun yang dihasilkan oleh sesetengah bakteria. Ia boleh berlaku dengan tampon dan cawan haid, dan juga daripada luka atau melecur yang dijangkiti.
Tukar tampon setiap 4–8 jam dan jangan pakai satu tampon lebih daripada 8 jam. Pilih daya serap paling rendah yang mencukupi: kalau tampon selamba bertahan sepanjang 8 jam, besar kemungkinan daya serapnya terlalu tinggi. Basuh tangan sebelum dan selepas, dan guna tampon hanya pada hari-hari haid.
Kalau awak tidur lebih daripada 8 jam, untuk malam lebih baik pad atau seluar dalam haid. Cawan pula jangan dipakai lebih lama daripada yang dibenarkan dalam arahan model awak.
Soalan lazim
Tertidur dengan tampon lebih daripada 8 jam. Apa sekarang?
Keluarkan sebaik saja bangun. Jam tambahan itu tak bermakna awak akan kena kejutan toksik: ia cuma memberi bakteria lebih banyak masa, itu saja. Kalau tampon tak dapat dikeluarkan, jumpa doktor, doktor akan keluarkannya.
Kranberi betul-betul membantu untuk cystitis?
Kranberi tak merawat sistitis yang dah bermula. Kalau sistitis kerap berulang, produk kranberi mungkin membantu mencegahnya. Kalau hamil, tanya doktor dulu, dan kranberi tak boleh digabungkan dengan warfarin.
Boleh ke rawat seriawan tanpa jumpa doktor?
Kalau awak pernah kena jangkitan yis dan kenal simptomnya, ahli farmasi boleh membantu. Ubat antikulat tanpa nasihat doktor atau ahli farmasi jangan diguna lebih daripada 2 kali dalam setengah tahun.
Perlu ke pasangan dirawat?
Untuk jangkitan yis, tidak, kalau pasangan tiada simptom. Ia tak dianggap jangkitan kelamin, walaupun seks boleh mencetuskannya. Dan krim jangkitan yis boleh merosakkan kondom.
Pendek kata
- Pakai tampon tak lebih daripada 8 jam, dan untuk malam guna pad
- Selepas seks, pergi kencing
- Basuh bahagian luar dengan air suam, tanpa gel wangi
Sumber: NHS: Toxic shock syndrome
Kandungan pendidikan; ia tidak menggantikan nasihat perubatan profesional.