เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่: เมื่อปวดไม่ใช่เรื่องปกติ

เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่เกิดกับผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ประมาณ 1 ใน 10 คน และอาการปวดรักษาได้ แม้ยังไม่ได้ยืนยันการวินิจฉัย การวินิจฉัยมักใช้เวลานาน เฉลี่ย 4–12 ปี เพราะอาการคล้ายโรคอื่น ถ้าอาการปวดทำให้ต้องยกเลิกแผน ก็ควรเริ่มหาคำตอบตั้งแต่ตอนนี้

เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่คืออะไร ถ้าพูดแบบง่าย ๆ?

เนื้อเยื่อที่คล้ายเยื่อบุด้านในมดลูก ไปเติบโตอยู่นอกมดลูก เช่น ที่รังไข่ ท่อนำไข่ ผนังอุ้งเชิงกราน บางครั้งที่กระเพาะปัสสาวะหรือลำไส้ ทุกรอบเดือน มันมีเลือดออกเหมือนเยื่อบุในมดลูก แต่เลือดไม่มีทางออก จึงเกิดการอักเสบ พังผืด (แผลเป็นที่ทำให้อวัยวะติดกัน) และอาการปวด

อาการปวดนี้ต่างจากปวดประจำเดือนทั่วไปยังไง?

ปวดบีบธรรมดาจะอยู่ 1–2 วัน และส่วนใหญ่ปวดไม่มาก แต่ถ้าเป็นเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ อาการปวดมักรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ตามปี รบกวนชีวิตประจำวัน และอาจเริ่มก่อนประจำเดือนมาและยังปวดต่อหลังประจำเดือนหมด

ปวดในวันอื่นได้ด้วย ทั้งท้องน้อยและเอว ระหว่างหรือหลังมีเซ็กส์ และตอนเข้าห้องน้ำ สัญญาณอื่น ๆ: ประจำเดือนมามากเป็นพิเศษ เหนื่อยล้ามาก ตั้งครรภ์ยาก

วินิจฉัยยังไง?

หมอจะถามอาการ และถามว่ามีญาติผู้หญิงเป็นโรคนี้ไหม คลำท้อง และเสนอให้ตรวจภายใน ถ้าการตรวจภายในไม่เหมาะกับเธอ บอกหมอได้ ตรวจแค่หน้าท้องก็ได้ จากนั้นมักทำอัลตราซาวนด์ ซึ่งมักทำผ่านทางช่องคลอด บางครั้งทำ MRI

ที่ยืนยันเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ได้แน่นอนมีแค่การส่องกล้องผ่านหน้าท้อง โดยสอดกล้องผ่านแผลเล็ก ๆ ข้างสะดือ ไม่จำเป็นต้องทำก่อนเริ่มรักษา และถ้าทำ ก็ตัดรอยโรคออกได้ในคราวเดียว

สมุดบันทึกความปวดช่วยได้: วันไหน ปวดแค่ไหนจาก 0 ถึง 10 ปวดตรงไหน และต้องยกเลิกอะไรไปบ้าง มีบันทึกแล้วคุยกับหมอง่ายขึ้น วันที่และตัวเลขจะพูดแทนเธอ

ทำยังไงถ้าหมอบอกว่า “ใคร ๆ ก็ทนกันได้”?

ถามว่าตรวจอะไรได้อีก และขอใบส่งตัวไปหาสูตินรีแพทย์ ตามแนวทาง NICE ของอังกฤษ ควรส่งตัวไปหาสูตินรีแพทย์ถ้าการรักษาแรกไม่ได้ผล ปวดจนรบกวนชีวิต หรือกลับมาปวดอีก การไปขอความเห็นที่สองจากหมอคนอื่นก็เป็นเรื่องธรรมดามาก

แหล่งที่มา: WHO: Endometriosis

เนื้อหาการศึกษา ไม่ได้ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์

เราเขียนบทความเรื่องรอบเดือนอย่างไร