Ongeveer 1 op de 10 vrouwen in de vruchtbare leeftijd heeft endometriose, en de pijn wordt behandeld, ook als de diagnose nog niet bevestigd is. De weg naar een diagnose is vaak lang, gemiddeld 4–12 jaar, omdat de klachten op andere aandoeningen lijken. Gooit pijn je plannen in de war, dan is het nu al de moeite waard om er werk van te maken.
Wat is endometriose in gewone woorden?
Weefsel dat lijkt op het slijmvlies aan de binnenkant van je baarmoeder, groeit daarbuiten: op de eierstokken, de eileiders, de wanden van het kleine bekken, soms op de blaas of darmen. Elke cyclus bloedt het, net als het slijmvlies in de baarmoeder, maar het bloed kan nergens heen. Dat geeft ontsteking, verklevingen (littekenweefsel dat organen aan elkaar plakt) en pijn.
Hoe verschilt deze pijn van gewone menstruatiepijn?
Gewone krampen duren 1–2 dagen en zijn meestal licht. Bij endometriose wordt de pijn met de jaren vaak erger, zit hij je dagelijkse dingen in de weg en kan hij al voor je menstruatie beginnen en erna blijven.
Ook op andere dagen kan het pijn doen: laag in je buik en in je onderrug, tijdens of na seks, op de wc. Andere tekenen: heel heftige menstruaties, grote vermoeidheid, moeite met zwanger worden.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De arts vraagt naar je klachten en of vrouwen in je familie endometriose hebben, onderzoekt je buik en stelt een inwendig onderzoek voor. Zie je een inwendig onderzoek niet zitten, zeg dat dan: het kan ook bij onderzoek van je buik blijven. Daarna volgt meestal een echo, vaak via de vagina, soms een MRI.
Alleen een laparoscopie kan endometriose met zekerheid bevestigen: er gaat een camera naar binnen via een klein sneetje bij je navel. Die hoeft niet voor het begin van de behandeling, en als hij wordt gedaan, kunnen haarden meteen worden weggehaald.
Een pijndagboek helpt: de dagen, hoe erg van 0 tot 10, waar het pijn doet en wat je moest afzeggen. Met notities praat je makkelijker met een arts: data en cijfers spreken voor je.
Wat doe je als een arts zegt ‘iedereen moet dat gewoon verdragen’?
Vraag wat er nog meer onderzocht kan worden en vraag om een verwijzing naar een gynaecoloog. Volgens de Britse NICE-richtlijnen word je verwezen als de eerste behandeling niet hielp, de pijn je leven in de weg zit of terugkomt. Een second opinion bij een andere arts is ook heel gewoon.
Veelgestelde vragen
Is endometriose te behandelen?
Voorgoed genezen kan nog niet, maar pijn en andere klachten kun je onder controle houden. Daarvoor zijn er pijnstillers, hormonale middelen zoals de pil of een hormoonspiraal, en soms een operatie. De behandeling kies je samen met een arts, en je plannen voor een zwangerschap spelen daarbij mee.
Kun je zwanger worden met endometriose?
Ja. Volgens een schatting van de Britse organisatie Endometriosis UK kan 60–70% van de vrouwen met endometriose zonder medische hulp zwanger worden. Wil je zwanger worden, vertel het je arts dan op tijd: daar hangt de keuze van de behandeling van af.
Is hormonale behandeling slecht voor een latere zwangerschap?
Nee. De Britse NICE-richtlijnen zeggen duidelijk dat hormonale behandeling van endometriose de pijn vermindert en je vruchtbaarheid later niet schaadt.
Als het heel veel pijn doet, is het dan zeker endometriose?
Niet per se. Adenomyose, vleesbomen, een ontsteking in het kleine bekken en het prikkelbaredarmsyndroom geven vergelijkbare pijn, daarom zoekt een arts naar de oorzaak.
Kort samengevat
- Hou een pijndagboek bij: dagen, hoe erg, wat je moest afzeggen
- Een schone echo is niet het eindantwoord als de pijn blijft
- Word je niet gehoord, vraag dan om een verwijzing naar een gynaecoloog
Bron: WHO: Endometriosis
Educatieve inhoud; het vervangt geen professioneel medisch advies.