Ενδομητρίωση έχει περίπου 1 στις 10 γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, και ο πόνος της αντιμετωπίζεται ακόμα και πριν επιβεβαιωθεί η διάγνωση. Ο δρόμος ως τη διάγνωση είναι συχνά μακρύς, κατά μέσο όρο 4–12 χρόνια, γιατί τα συμπτώματα μοιάζουν με άλλες παθήσεις. Αν ο πόνος σού ακυρώνει τα σχέδια, αξίζει να το ψάξεις από τώρα.
Τι είναι η ενδομητρίωση με απλά λόγια;
Ιστός που μοιάζει με το εσωτερικό τοίχωμα της μήτρας μεγαλώνει έξω από αυτήν: στις ωοθήκες, στις σάλπιγγες, στα τοιχώματα της πυέλου, μερικές φορές στην ουροδόχο κύστη ή στο έντερο. Σε κάθε κύκλο αιμορραγεί, όπως το τοίχωμα μέσα στη μήτρα, αλλά το αίμα δεν έχει πού να βγει. Από εκεί προκύπτουν φλεγμονή, συμφύσεις (ουλές που κολλάνε τα όργανα μεταξύ τους) και πόνος.
Σε τι διαφέρει αυτός ο πόνος από τον συνηθισμένο;
Οι συνηθισμένες κράμπες κρατούν 1–2 μέρες και τις περισσότερες φορές είναι ήπιες. Στην ενδομητρίωση ο πόνος συχνά δυναμώνει με τα χρόνια, σε εμποδίζει στις δουλειές σου και μπορεί να ξεκινά πριν την περίοδο και να κρατά και μετά.
Μπορεί να πονάς και άλλες μέρες: χαμηλά στην κοιλιά και στη μέση, στο σεξ ή μετά από αυτό, στην τουαλέτα. Άλλα σημάδια: πολύ έντονη περίοδος, μεγάλη κούραση, δυσκολία να μείνεις έγκυος.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Ο γιατρός θα ρωτήσει για τα συμπτώματα και αν κάποια συγγενής σου έχει ενδομητρίωση, θα εξετάσει την κοιλιά και θα προτείνει γυναικολογική εξέταση. Αν η γυναικολογική εξέταση δεν είναι για σένα, πες το: μπορεί να εξετάσει μόνο την κοιλιά. Μετά συνήθως γίνεται υπέρηχος, συχνά διακολπικός, και μερικές φορές μαγνητική.
Με σιγουριά την ενδομητρίωση την επιβεβαιώνει μόνο η λαπαροσκόπηση: μια κάμερα μπαίνει από μια μικρή τομή δίπλα στον ομφαλό. Δεν είναι απαραίτητο να γίνει πριν ξεκινήσει η θεραπεία, κι αν γίνει, οι εστίες μπορούν να αφαιρεθούν αμέσως.
Βοηθά ένα ημερολόγιο πόνου: μέρες, ένταση από 0 έως 10, πού πονάς και τι χρειάστηκε να ακυρώσεις. Με σημειώσεις η κουβέντα με τον γιατρό γίνεται πιο εύκολη: οι ημερομηνίες και οι αριθμοί θα μιλήσουν για σένα.
Τι κάνεις αν ο γιατρός λέει «όλες το υπομένουν»;
Ρώτα τι άλλο μπορεί να ελεγχθεί και ζήτα παραπομπή σε γυναικολόγο. Σύμφωνα με τις βρετανικές οδηγίες NICE, η παραπομπή σε γυναικολόγο γίνεται αν η πρώτη θεραπεία δεν βοήθησε, αν ο πόνος σού χαλάει τη ζωή ή αν επιστρέφει. Και μια δεύτερη γνώμη από άλλον γιατρό είναι κάτι απολύτως συνηθισμένο.
Συχνές ερωτήσεις
Θεραπεύεται η ενδομητρίωση;
Να θεραπευτεί οριστικά δεν γίνεται ακόμα, αλλά ο πόνος και τα άλλα συμπτώματα μπορούν να μείνουν υπό έλεγχο. Γι' αυτό υπάρχουν παυσίπονα, ορμονικές θεραπείες όπως χάπια ή ορμονικό σπιράλ, και μερικές φορές χειρουργείο. Η θεραπεία επιλέγεται μαζί με τον γιατρό, και τα σχέδιά σου για εγκυμοσύνη παίζουν ρόλο σε αυτό.
Μπορείς να μείνεις έγκυος με ενδομητρίωση;
Ναι. Σύμφωνα με εκτίμηση της βρετανικής οργάνωσης Endometriosis UK, το 60–70% των γυναικών με ενδομητρίωση μπορούν να μείνουν έγκυες χωρίς ιατρική βοήθεια. Αν σχεδιάζεις εγκυμοσύνη, πες το νωρίς στον γιατρό: από αυτό εξαρτάται η επιλογή θεραπείας.
Θα βλάψει η ορμονική θεραπεία μια μελλοντική εγκυμοσύνη;
Όχι. Οι βρετανικές οδηγίες NICE λένε ξεκάθαρα ότι η ορμονική θεραπεία της ενδομητρίωσης μειώνει τον πόνο και δεν βλάπτει τη γονιμότητα αργότερα.
Αν πονάει πολύ, είναι σίγουρα ενδομητρίωση;
Όχι απαραίτητα. Παρόμοιο πόνο δίνουν η αδενομύωση, τα ινομυώματα, η φλεγμονή στην πύελο και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, γι' αυτό την αιτία την ψάχνει ο γιατρός.
Με λίγα λόγια
- Κράτα ημερολόγιο πόνου: μέρες, ένταση, τι χρειάστηκε να ακυρώσεις
- Ένας καθαρός υπέρηχος δεν κλείνει το θέμα αν ο πόνος μένει
- Αν δεν σε ακούν, ζήτα παραπομπή σε γυναικολόγο
Πηγή: WHO: Endometriosis
Ενημερωτικό περιεχόμενο· δεν αντικαθιστά τη συμβουλή γιατρού.