PCOS, zespół policystycznych jajników, ma mniej więcej co ósma kobieta, a z jego objawami da się coś zrobić. Główne oznaki są takie: okres przychodzi rzadko albo nieregularnie, a hormonów męskich (androgenów) jest więcej niż zwykle. Do 70% kobiet z PCOS nie wie o swojej diagnozie, więc pytanie „a może ja też?” jest całkiem rozsądne.
Czy to prawda, że w jajnikach są torbiele?
Nie. W USG widać wiele drobnych pęcherzyków, woreczków, w których dojrzewają komórki jajowe. Prawdziwych torbieli przy tym zespole nie ma więcej niż u innych.
Przez to zamieszanie w maju 2026 roku zespół dostał nową międzynarodową nazwę PMOS. Dosłownie to „poliendokrynny metaboliczny zespół jajnikowy”, czyli chodzi o hormony i przemianę materii. Przejście zaplanowano na trzy lata, więc na razie spotyka się obie nazwy.
Jak poznać, że to PCOS?
Zwykle zauważa się rzadkie okresy albo długie przerwy, trądzik i tłustą skórę, włosy na twarzy i ciele, przerzedzenie włosów na głowie i kłopoty z wagą. Bywają zmęczenie, ciemne aksamitne plamy na szyi albo pod pachami, lęk i przygnębienie. Zestaw każda ma swój: jedna wszystko naraz, inna prawie nic, a PCOS zdarza się też przy normalnej wadze.
Diagnozę stawia się na podstawie dwóch objawów z trzech: rzadkie albo nieregularne okresy, nadmiar androgenów (widać go po skórze i włosach albo w badaniu krwi) i charakterystyczny obraz jajników w USG. Najpierw lekarz wyklucza inne przyczyny, na przykład problemy z tarczycą. U nastolatek USG do diagnozy się nie stosuje: w tym wieku takie jajniki bywają też bez PCOS.
Co pomaga?
Leczenie dobiera się do twojego celu: uregulować cykl, pozbyć się trądziku i nadmiaru włosów albo zajść w ciążę. Cykl wyrównują tabletki dwuskładnikowe, tabletki bez estrogenu albo spirala hormonalna. Na skórę i włosy są osobne kremy i tabletki, a przy staraniach o ciążę leki, które uruchamiają owulację.
Ruch i normalne jedzenie naprawdę tu pomagają, nawet jeśli waga się nie zmienia. Przy nadwadze okres staje się bardziej regularny nawet po niewielkim spadku wagi. Specjalnej „diety na PCOS” nie ma, sprawdzi się zwykłe urozmaicone jedzenie, które lubisz.
Jeśli PCOS przygniata ci nastrój, powiedz o tym lekarzowi. Lęk i przygnębienie często mu towarzyszą, a na nie też jest pomoc.
Częste pytania
W opisie USG napisali „jajniki wielopęcherzykowe”. To PCOS?
Samo w sobie nie: taki obraz zdarza się też u kobiet bez PCOS. Diagnozę stawia się tylko na podstawie połączenia objawów.
Czy z PCOS można zajść w ciążę?
Tak, ciąża często pojawia się sama albo dzięki tabletkom, które uruchamiają owulację. Zajść w ciążę można też przy rzadkich okresach, więc bez planów na dziecko potrzebna jest antykoncepcja. A jeśli planujesz, powiedz lekarzowi o PCOS wcześniej: taką ciążę prowadzi się uważniej.
Czy PCOS mija?
Wyleczyć go na dobre się nie da, ale z objawami i ryzykiem radzi się sobie leczeniem i nawykami. Po menopauzie część objawów znika albo się zmienia.
Czy trzeba brać hormony?
Nie. Tabletki hormonalne często wybiera się na cykl i skórę, ale są też inne możliwości. Co będzie dla ciebie, zależy od celu, a decydujecie o tym razem z lekarzem.
W skrócie
- Zapisz daty okresów z ostatniego pół roku
- Nie ma okresu dłużej niż 4 miesiące? Idź do lekarza
- Powiedz lekarzowi, jeśli PCOS przygniata ci nastrój
Źródło: NHS: Polyendocrine metabolic ovarian syndrome (PMOS)
Treści edukacyjne; nie zastępują porady lekarskiej.