PCOS, hội chứng buồng trứng đa nang, gặp ở khoảng 1 trên 8 phụ nữ, và có nhiều cách giúp với các biểu hiện của nó. Dấu hiệu chính: kỳ kinh đến thưa hoặc thất thường, và nội tiết tố nam (androgen) cao hơn bình thường. Đến 70% phụ nữ bị PCOS không biết mình mắc, nên câu hỏi “lỡ mình cũng bị thì sao?” hoàn toàn hợp lý.
Có thật là buồng trứng có u nang?
Không. Trên siêu âm thấy nhiều nang noãn nhỏ, đó là những túi nhỏ nơi trứng phát triển. U nang thật sự ở hội chứng này không nhiều hơn so với người khác.
Vì sự nhầm lẫn này, tháng 5 năm 2026 hội chứng được đặt tên quốc tế mới là PMOS. Nghĩa đen là “hội chứng buồng trứng chuyển hóa đa nội tiết”, tức là chuyện về hormone và chuyển hóa. Việc chuyển đổi kéo dài ba năm, nên hiện vẫn gặp cả hai tên gọi.
Làm sao biết có phải PCOS không?
Thường người ta nhận thấy kỳ kinh thưa hoặc cách nhau lâu, mụn trứng cá và da dầu, lông mọc trên mặt và người, tóc thưa đi, khó kiểm soát cân nặng. Có thể còn mệt mỏi, những mảng da sẫm màu mịn như nhung ở cổ hoặc nách, lo âu và chán nản. Mỗi người một kiểu: có người có tất cả, có người gần như không có gì, và PCOS vẫn gặp ở người có cân nặng bình thường.
Chẩn đoán dựa trên hai trong ba dấu hiệu: kỳ kinh thưa hoặc không đều, androgen cao (thấy qua da và lông tóc hoặc qua xét nghiệm máu) và hình ảnh buồng trứng đặc trưng trên siêu âm. Trước đó bác sĩ loại trừ các nguyên nhân khác, ví dụ bệnh tuyến giáp. Với tuổi dậy thì, siêu âm không được dùng để chẩn đoán: ở tuổi này buồng trứng như vậy cũng gặp ở người không bị PCOS.
Điều gì giúp ích?
Cách điều trị được chọn theo mục tiêu của bạn: điều hòa chu kỳ, trị mụn và lông thừa, hay có thai. Chu kỳ được điều hòa bằng thuốc tránh thai kết hợp, viên chỉ có progestin hoặc vòng nội tiết. Da và lông tóc có kem và thuốc riêng, còn để có thai thì có thuốc kích thích rụng trứng.
Vận động và ăn uống đàng hoàng thật sự có ích, kể cả khi cân nặng không đổi. Nếu thừa cân, chỉ cần giảm một chút là kỳ kinh đã đều hơn. Không có “chế độ ăn chữa PCOS” nào đặc biệt cả, cách ăn uống đa dạng bình thường mà bạn thích là được.
Nếu PCOS làm tâm trạng bạn nặng nề, hãy nói với bác sĩ. Lo âu và chán nản rất hay gặp khi bị PCOS, và có cách giúp bạn.
Câu hỏi thường gặp
Siêu âm ghi “buồng trứng đa nang noãn”. Vậy có phải PCOS không?
Riêng điều đó thì không: hình ảnh này gặp cả ở phụ nữ không bị PCOS. Chẩn đoán chỉ dựa trên sự kết hợp các dấu hiệu.
Bị PCOS có mang thai được không?
Có, thường là tự có thai hoặc nhờ thuốc kích thích rụng trứng. Kinh thưa vẫn có thể mang thai, nên nếu chưa muốn có con thì cần tránh thai. Còn nếu đang lên kế hoạch, hãy báo trước với bác sĩ về PCOS: thai kỳ như vậy được theo dõi kỹ hơn.
PCOS có tự khỏi không?
Không chữa khỏi hẳn được, nhưng các triệu chứng và nguy cơ được kiểm soát nhờ điều trị và thói quen sinh hoạt. Sau mãn kinh, một số triệu chứng biến mất hoặc thay đổi.
Có bắt buộc phải uống hormone không?
Không. Thuốc nội tiết thường được chọn để điều hòa chu kỳ và cải thiện da, nhưng còn có lựa chọn khác. Cách nào hợp với bạn tùy vào mục tiêu, và bạn cùng bác sĩ sẽ quyết định.
Tóm lại
- Ghi lại ngày có kinh trong nửa năm qua
- Hơn 4 tháng không có kinh? Đi khám
- Nói với bác sĩ nếu PCOS làm tâm trạng bạn nặng nề
Nguồn: NHS: Polyendocrine metabolic ovarian syndrome (PMOS)
Nội dung mang tính giáo dục; không thay thế lời khuyên y tế chuyên nghiệp.