PKOS, yani polikistik over sendromu, yaklaşık her sekiz kadından birinde görülür ve belirtileri için yapılabilecek çok şey var. Başlıca işaretleri şunlar: regl seyrek ya da düzensiz gelir, erkek tipi hormonlar (androjenler) normalden fazladır. PKOS'u olan kadınların %70'e kadarı tanısından habersiz, yani “ya bende de varsa?” sorusu gayet mantıklı.
Yumurtalıklarda gerçekten kist mi var?
Hayır. Ultrasonda çok sayıda küçük folikül görünür, bunlar içinde yumurtaların olgunlaştığı keseciklerdir. Bu sendromda gerçek kistler diğer insanlardakinden fazla değildir.
Bu karışıklık yüzünden Mayıs 2026'da sendroma yeni bir uluslararası ad verildi: PMOS. Açılımı “poliendokrin metabolik over sendromu”, yani mesele hormonlar ve metabolizma. Geçiş üç yıla yayılacak, bu yüzden şimdilik iki ad da kullanılıyor.
Bunun PKOS olduğunu nasıl anlarım?
Genelde seyrek regl ya da uzun aralar, akne ve yağlı cilt, yüzde ve vücutta kıllanma, saçlarda seyrelme ve kiloyla ilgili zorluklar fark edilir. Yorgunluk, boyunda ya da koltuk altında koyu, kadifemsi lekeler, kaygı ve çökkünlük de olabilir. Herkesin kombinasyonu farklı: kimisinde hepsi birden, kimisinde neredeyse hiçbiri, PKOS normal kiloda da görülür.
Tanı üç işaretten ikisine bakılarak konur: seyrek ya da düzensiz regl, fazla androjen (cilde ve kıllara bakarak ya da kan tahliliyle anlaşılır) ve ultrasonda yumurtalıkların kendine özgü görünümü. Doktor önce tiroit sorunları gibi başka nedenleri dışlar. Ergenlerde tanı için ultrason kullanılmaz: bu yaşlarda yumurtalıklar PKOS olmadan da böyle görünebilir.
Ne iyi gelir?
Tedavi hedefine göre seçilir: döngüyü düzene sokmak, akneden ve fazla kıllardan kurtulmak ya da gebe kalmak. Döngüyü kombine haplar, östrojensiz haplar ya da hormonlu spiral düzenler. Cilt ve kıllar için ayrı kremler ve haplar, gebelik için de yumurtlamayı başlatan ilaçlar var.
Hareket ve düzgün beslenme burada gerçekten işe yarar, kilo değişmese bile. Fazla kilo varsa küçük bir kilo kaybı bile regli daha düzenli yapar. Özel bir “PKOS diyeti” yok, sevdiğin normal ve çeşitli bir beslenme yeter.
PKOS ruh haline ağır geliyorsa doktoruna söyle. Kaygı ve çökkünlük PKOS'ta sık görülür ve bunlar için yardım var.
Sık sorulan sorular
Ultrason raporunda “multifoliküler over” yazıyor. Bu PKOS mu?
Tek başına değil: bu görünüm PKOS'u olmayan kadınlarda da olur. Tanı ancak işaretlerin birlikteliğine bakılarak konur.
PKOS'la gebe kalınabilir mi?
Evet, gebelik çoğu zaman kendiliğinden ya da yumurtlamayı başlatan hapların yardımıyla olur. Regl seyrek olsa da gebe kalınabilir, bu yüzden bebek planın yoksa doğum kontrolü gerekir. Planlıyorsan PKOS'u doktoruna önceden söyle: böyle bir gebelik daha yakından takip edilir.
PKOS geçer mi?
Tamamen tedavi edilemez, ama belirtiler ve riskler tedaviyle ve alışkanlıklarla kontrol altına alınır. Menopozdan sonra belirtilerin bir kısmı geçer ya da değişir.
Hormon kullanmak zorunda mıyım?
Hayır. Döngü ve cilt için çoğu zaman hormonlu haplar seçilir, ama başka seçenekler de var. Sana neyin uygun olduğu hedefine bağlı ve buna doktorunla birlikte karar verirsiniz.
Kısaca
- Son altı ayın regl tarihlerini yaz
- 4 aydan uzun süredir regl olmuyor musun? Doktora görün
- PKOS ruh haline ağır geliyorsa doktoruna söyle
Kaynak: NHS: Polyendocrine metabolic ovarian syndrome (PMOS)
Eğitim içeriğidir; profesyonel tıbbi tavsiye yerine geçmez.