PCOS: มันคืออะไร แล้วไงต่อ

PCOS หรือภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ เกิดกับผู้หญิงประมาณ 1 ใน 8 และอาการของมันมีวิธีช่วยได้ สัญญาณหลักคือ ประจำเดือนมาห่างหรือมาไม่เป็นเวลา และมีฮอร์โมนเพศชาย (แอนโดรเจน) มากกว่าปกติ ผู้หญิงที่เป็น PCOS มากถึง 70% ไม่รู้ว่าตัวเองเป็น คำถามว่า “หรือเราจะเป็น?” จึงสมเหตุสมผลมาก

จริงไหมที่ว่ามีถุงน้ำในรังไข่?

ไม่จริง อัลตราซาวนด์จะเห็นฟอลลิเคิลเล็ก ๆ จำนวนมาก ซึ่งเป็นถุงที่ไข่กำลังเติบโต ถุงน้ำจริง ๆ ในภาวะนี้ไม่ได้มีมากกว่าคนอื่น

เพราะความสับสนนี้ ในเดือนพฤษภาคม 2026 ภาวะนี้จึงได้ชื่อสากลใหม่ว่า PMOS แปลตรงตัวคือ “กลุ่มอาการรังไข่ที่เกี่ยวกับต่อมไร้ท่อหลายระบบและเมแทบอลิซึม” หมายความว่าเป็นเรื่องของฮอร์โมนและการเผาผลาญ การเปลี่ยนผ่านจะใช้เวลาสามปี ตอนนี้จึงยังเจอทั้งสองชื่อ

จะรู้ได้ยังไงว่าเป็น PCOS?

มักสังเกตเห็นว่าประจำเดือนมาห่างหรือขาดไปนาน สิวและผิวมัน ขนขึ้นที่หน้าและตัว ผมบางลง และคุมน้ำหนักยาก อาจมีเหนื่อยง่าย ผิวคล้ำเป็นปื้นนุ่มเหมือนกำมะหยี่ที่คอหรือรักแร้ วิตกกังวลและอารมณ์หดหู่ แต่ละคนมีอาการไม่เหมือนกัน บางคนเป็นทุกอย่าง บางคนแทบไม่มีอะไร และ PCOS ก็เกิดได้ในคนน้ำหนักปกติ

หมอวินิจฉัยจาก 2 ใน 3 สัญญาณ: ประจำเดือนมาห่างหรือไม่สม่ำเสมอ แอนโดรเจนเกิน (เห็นจากผิวและขน หรือจากผลเลือด) และลักษณะรังไข่แบบเฉพาะในอัลตราซาวนด์ แต่ก่อนอื่นหมอจะตัดสาเหตุอื่นออกไปก่อน เช่น ปัญหาต่อมไทรอยด์ ในวัยรุ่นไม่ใช้อัลตราซาวนด์วินิจฉัย เพราะในวัยนี้รังไข่หน้าตาแบบนี้ได้แม้ไม่เป็น PCOS

อะไรช่วยได้?

การรักษาเลือกตามเป้าหมายของเธอ: ให้รอบเดือนเป็นปกติ ลดสิวและขนส่วนเกิน หรืออยากตั้งครรภ์ รอบเดือนปรับได้ด้วยยาคุมชนิดฮอร์โมนรวม ยาคุมที่ไม่มีเอสโตรเจน หรือห่วงฮอร์โมน ผิวและขนมีครีมและยาเฉพาะ ส่วนถ้าอยากตั้งครรภ์ ก็มียาที่กระตุ้นการตกไข่

การขยับตัวและกินอาหารดี ๆ ช่วยได้จริง แม้น้ำหนักจะไม่เปลี่ยน ถ้าน้ำหนักเกิน ลดลงแค่นิดหน่อยประจำเดือนก็มาสม่ำเสมอขึ้นแล้ว ไม่มี “อาหารสำหรับ PCOS” แบบพิเศษ กินหลากหลายแบบที่ชอบก็ใช้ได้

ถ้า PCOS ทำให้อารมณ์ดิ่ง บอกหมอ ความวิตกกังวลและอารมณ์หดหู่เจอบ่อยในภาวะนี้ และมีวิธีช่วย

แหล่งที่มา: NHS: Polyendocrine metabolic ovarian syndrome (PMOS)

เนื้อหาการศึกษา ไม่ได้ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์

เราเขียนบทความเรื่องรอบเดือนอย่างไร