PCOS, het polycysteusovariumsyndroom, komt voor bij ongeveer een op de acht vrouwen, en er is genoeg aan de klachten te doen. De belangrijkste tekenen: je menstruatie komt zelden of onregelmatig, en je hebt meer mannelijke hormonen (androgenen) dan gemiddeld. Tot 70% van de vrouwen met PCOS weet niet dat ze het heeft, dus de vraag ‘zou ik het hebben?’ is heel redelijk.
Klopt het dat er cysten op je eierstokken zitten?
Nee. Op een echo zie je veel kleine follikels, blaasjes waarin eicellen rijpen. Echte cysten komen bij dit syndroom niet vaker voor dan bij anderen.
Door die verwarring kreeg het syndroom in mei 2026 een nieuwe internationale naam: PMOS. Letterlijk is dat ‘polyendocrien metabool ovariumsyndroom’, dus het gaat om hormonen en stofwisseling. De overgang duurt drie jaar, dus voorlopig kom je beide namen tegen.
Hoe weet je of het PCOS is?
Meestal merk je een zeldzame menstruatie of lange pauzes, acne en een vette huid, haar op je gezicht en lichaam, dunner wordend hoofdhaar en moeite met je gewicht. Ook vermoeidheid, donkere fluweelachtige plekken in je nek of oksels, onrust en somberheid komen voor. Iedereen heeft een eigen mix: de een alles tegelijk, de ander bijna niets, en PCOS kan ook bij een gewoon gewicht.
De diagnose wordt gesteld bij twee van de drie tekenen: een zeldzame of onregelmatige menstruatie, te veel androgenen (te zien aan huid en haar of in een bloedtest) en een typisch beeld van de eierstokken op een echo. Eerst sluit de arts andere oorzaken uit, zoals schildklierproblemen. Bij tieners wordt een echo niet voor de diagnose gebruikt: op die leeftijd zien eierstokken er ook zonder PCOS vaak zo uit.
Wat helpt?
De behandeling hangt af van je doel: een regelmatige cyclus, minder acne en haargroei, of zwanger worden. Je cyclus wordt regelmatiger met de combinatiepil, pillen zonder oestrogeen of een hormoonspiraal. Voor huid en haar zijn er aparte crèmes en tabletten, en om zwanger te worden medicijnen die de ovulatie op gang brengen.
Bewegen en gewoon goed eten helpen hier echt, ook als je gewicht niet verandert. Bij overgewicht wordt je menstruatie zelfs van een beetje afvallen al regelmatiger. Een speciaal ‘PCOS-dieet’ bestaat niet, gewoon gevarieerd eten waar je van houdt is prima.
Drukt PCOS op je stemming, vertel het dan je arts. Onrust en somberheid komen er vaak bij voor, en daar is hulp voor.
Veelgestelde vragen
Op de echo staat ‘multifolliculaire eierstokken’. Is dat PCOS?
Op zich niet: dat beeld zie je ook bij vrouwen zonder PCOS. De diagnose wordt alleen gesteld op een combinatie van tekenen.
Kun je zwanger worden met PCOS?
Ja, een zwangerschap komt vaak vanzelf of met tabletten die de ovulatie op gang brengen. Ook met een zeldzame menstruatie kun je zwanger worden, dus wil je geen kind, dan heb je anticonceptie nodig. En wil je het wel, vertel je arts dan op tijd over je PCOS: zo'n zwangerschap wordt extra goed gevolgd.
Gaat PCOS over?
Voorgoed genezen kan niet, maar met behandeling en gewoontes krijg je de klachten en risico's onder controle. Na de overgang verdwijnen sommige klachten of veranderen ze.
Moet je per se hormonen slikken?
Nee. Hormonale pillen worden vaak gekozen voor je cyclus en huid, maar er zijn ook andere opties. Wat bij je past, hangt af van je doel, en dat beslissen jij en je arts samen.
Kort samengevat
- Schrijf de data van je menstruaties van het afgelopen halfjaar op
- Al meer dan 4 maanden niet ongesteld? Ga naar een arts
- Vertel je arts als PCOS op je stemming drukt
Bron: NHS: Polyendocrine metabolic ovarian syndrome (PMOS)
Educatieve inhoud; het vervangt geen professioneel medisch advies.