PMS: น้ำตา ความโกรธ และ “ไข้หวัดประจำเดือน”

ร้องไห้กับรีลส์และหัวร้อนกับเรื่องเล็ก ๆ ไม่กี่วันก่อนประจำเดือนมา แทบทุกคนเคยเป็น นี่คือ PMS หรือกลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือน ปกติจะดีขึ้นทันทีที่ประจำเดือนมา ในผู้หญิง 2–4 คนจาก 100 คน อาการหนักจนรบกวนชีวิต และรักษาได้

ทำไมก่อนมีประจำเดือนถึงปั่นป่วนขนาดนี้?

ในครึ่งหลังของรอบเดือน ฮอร์โมนขึ้นก่อน แล้วลดลงก่อนประจำเดือนมา สมองของบางคนตอบสนองต่อการขึ้นลงปกตินี้แรงกว่า และหมอเชื่อมโยงเรื่องนี้กับเซโรโทนินและสารอื่น ๆ ที่คุมอารมณ์ ช่วงนี้อารมณ์จึงดังกว่า และความอดทนก็น้อยลง

“ไข้หวัดประจำเดือน” มีจริงไหม?

ปวดเมื่อย เหนื่อย และรู้สึกไม่สบายตัว อยู่ในรายการอาการของ PMS จริง ๆ “ไข้หวัดประจำเดือน” จึงเป็นเรื่องที่หลายคนรู้จัก แม้จะเป็นแค่ชื่อเรียกกันเอง เทอร์โมมิเตอร์อาจขึ้นสูงกว่าปกตินิดหน่อย เพราะในครึ่งหลังของรอบเดือน ร่างกายอุ่นขึ้น 0.3–0.5 องศา แต่ 38 องศาขึ้นไป หรือหนาวสั่นไม่ว่าจะกี่องศา ไม่ใช่ PMS แล้ว ส่วนใหญ่คือร่างกายกำลังสู้กับการติดเชื้อ

ช่วงนี้อะไรช่วยได้?

กินทีละน้อยทุก 2–3 ชั่วโมง ขยับตัว และนอนให้พอ หมอเริ่มจากตรงนี้ ช่วงนี้ลดกาแฟและแอลกอฮอล์ลง ไอบูโพรเฟนหรือพาราเซตามอลช่วยบรรเทาอาการปวดเมื่อยและปวดหัว

โยคะ สมาธิ หรือการหายใจช้า ๆ ช่วยคลายความตึงเครียด จดวันที่อารมณ์ปั่นป่วนไว้ในปฏิทิน ผ่านไปสองสามรอบจะเห็นจังหวะ และเรื่องสำคัญที่ต้องคุยก็จะไม่ไปตกวันที่หนักที่สุด

ถ้ายังไม่พอ ก็มีการรักษา จิตบำบัดแบบพูดคุย (CBT) ยาคุมบางชนิด และยาต้านซึมเศร้าช่วยได้ ถ้า PMS หนัก บางครั้งกินยาต้านซึมเศร้าแค่ช่วง 2 สัปดาห์สุดท้ายก่อนประจำเดือนมา

เมื่อไหร่ถึงเป็น PMDD?

PMDD หรือภาวะอารมณ์แปรปรวนรุนแรงก่อนมีประจำเดือน คล้าย PMS แต่หนักกว่ามาก 1–2 สัปดาห์ก่อนประจำเดือนมา จะรู้สึกสิ้นหวัง โกรธจัด รู้สึกว่ารับมือไม่ไหว บางคนมีความคิดฆ่าตัวตาย ไม่กี่วันหลังประจำเดือนมาจะดีขึ้น และเป็นแบบนี้ทุกรอบ

PMDD ทำให้ทำงาน เจอผู้คน และรักษาความสัมพันธ์ได้ยาก รักษาด้วยยาต้านซึมเศร้า ยาคุม และจิตบำบัดแบบพูดคุย หมอจะวินิจฉัยเมื่ออาการกลับมาซ้ำทุกเดือนอย่างน้อย 2 เดือน

แหล่งที่มา: NHS: PMS (premenstrual syndrome)

เนื้อหาการศึกษา ไม่ได้ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์

เราเขียนบทความเรื่องรอบเดือนอย่างไร