Bazal sıcaklık yumurtlamayı geriye dönük gösterir: yumurtlamadan sonra sabah sıcaklığın 0,3–0,5 °C yükselir ve regl olana kadar öyle kalır. Her gün ölçmek zorunda değilsin: bu belirli bir iş için kullanılan bir araç ve gebe kalmaya çalışırken bile grafik tek başına pek bir şey kazandırmaz. Reglin düzenli geliyorsa, büyük ihtimalle grafik falan olmadan da yumurtluyorsun.
Grafik aslında neyi gösteriyor?
Bazal sıcaklık, vücudunun tam dinlenme halindeki, uyanır uyanmaz ölçülen sıcaklığıdır. Yumurtlamadan sonra progesteron yükselir, sıcaklık da onunla birlikte biraz çıkar. Gebelik olmadıysa regl öncesinde yeniden düşer.
İşin püf noktası şu: en doğurgan günler yükselişten önceki 2–3 gündür. Grafik yükselişi gösterdiğinde o pencere çoktan kapanmış olur.
Grafik yalan söylemesin diye nasıl ölçmeli?
Her sabah aşağı yukarı aynı saatte, uyanır uyanmaz ölç: kalkmadan, bir şey yiyip içmeden önce. Derecenin onda birini, mümkünse yüzde birini gösteren bir termometre lazım. Akşamdan yatağının yanına koy ve bütün döngü boyunca aynı yerden ölç: ağızdan başladıysan hep ağızdan.
Ateşli bir soğuk algınlığı, alkol, uykusuzluk, stres, saat dilimi değiştiren bir uçuş, bazı ilaçlar ve emzirmek grafiği şaşırtabilir. Böyle günleri ölçümün yanına not et ki tesadüfi bir sıçramayı yükseliş sanmayasın.
Grafikte bir basamak ara, tek bir yüksek nokta tek başına pek bir şey ifade etmez. Sıcaklık en az üç gün üst üste öncekinden yüksek kalıyorsa, büyük ihtimalle yumurtlama olmuştur. Kendi düzenin birkaç döngüde netleşir, o yüzden ilk haftaya bakıp karar verme.
Akıllı saat işimi görür mü?
Apple Watch uykuda bilek sıcaklığını ölçer ve değişimi o da ancak geriye dönük fark eder. Her gece takıp uyursan, geçmiş yumurtlama tahminini yaklaşık iki döngü sonra vermeye başlar. Apple'ın açıkça yazdığı gibi, bu özellik doğum kontrolü için uygun değil.
Sıcaklığa bakarak korunabilir miyim?
Grafik tek başına bu işe yaramaz: yumurtlamayı olduktan sonra gösterir, spermler ise vücutta genelde 5 güne, bazen 7 güne kadar yaşar. Sıcaklık, akıntı ve döngü tarihleriyle birlikte doğurganlık takibi yöntemlerinde kullanılır ve bu yöntem bir uzmandan öğrenilir. Kurallara harfiyen uyulduğunda bu yöntemler %91–99 korur, ama ara sıra bile hata yapılırsa bir yıl içinde 100 kadından 24'ü gebe kalır.
Sık sorulan sorular
Yükseliş yok. Yani yumurtlama olmadı mı?
Şart değil: yükseliş küçük olabilir ve parazitin içinde kaybolabilir. Bu yüzden doktorlar yumurtlamayı sıcaklık grafiğiyle doğrulamaz, bunun için reglden yaklaşık bir hafta önce yapılan progesteron kan testi var.
Sıcaklık yüksek kalıyor ama regl olmadım. Hamile miyim?
Olabilir: gebelikte progesteron yüksek kalır ve sıcaklık düşmez. Bir testle kontrol et, çoğu test reglin geciktiği ilk günden itibaren çalışır.
Bebek planlıyoruz. Ölçeyim mi?
Merak ediyorsan ölçebilirsin ama şansını artırmaz. Doktorlar bütün döngü boyunca 2–3 günde bir seks öneriyor ve bunun için grafiğe gerek yok.
Doğru sıcaklık kaç derece?
Tek bir doğru sayı yok, herkesin kendi seviyesi var. Önemli olan, senin yumurtlamadan önceki ve sonraki günlerin arasındaki fark.
Kısaca
- Termometreyi akşamdan yatağının yanına koy
- Kalkmadan ve hep aynı saatte ölç
- Soğuk algınlığını, alkolü ve uykusuzluğu ölçümün yanına not et
Kaynak: ACOG: Fertility awareness-based methods of family planning
Eğitim içeriğidir; profesyonel tıbbi tavsiye yerine geçmez.