Nhiệt độ cơ thể cơ bản cho biết bạn đã rụng trứng, nhưng là khi chuyện đã rồi: sau rụng trứng, nhiệt độ buổi sáng tăng 0,3–0,5 °C và giữ mức đó đến kỳ kinh. Không cần ngày nào cũng đo: đây là công cụ cho một mục đích cụ thể, và ngay cả khi muốn có thai, riêng biểu đồ cũng chẳng giúp được bao nhiêu. Còn nếu kỳ kinh đến đều thì nhiều khả năng bạn vẫn rụng trứng bình thường, chẳng cần biểu đồ nào.
Biểu đồ thực ra cho thấy điều gì?
Nhiệt độ cơ bản là nhiệt độ cơ thể khi nghỉ ngơi hoàn toàn, ngay sau khi ngủ dậy. Sau rụng trứng, progesterone tăng lên và nhiệt độ cũng nhích lên theo. Nếu không có thai, nhiệt độ lại giảm xuống trước kỳ kinh.
Cái khó là những ngày dễ thụ thai nhất rơi vào 2–3 ngày trước khi nhiệt độ tăng. Đến lúc biểu đồ báo tăng thì cửa sổ ấy đã qua rồi.
Đo thế nào để biểu đồ không “nói dối”?
Đo mỗi sáng vào khoảng cùng một giờ, ngay khi vừa tỉnh: trước khi ngồi dậy, ăn hay uống gì. Bạn cần nhiệt kế đo được đến 0,1 độ, tốt nhất là đến 0,01 độ. Tối hôm trước để sẵn nhiệt kế cạnh giường, và cả chu kỳ đo ở cùng một chỗ: đã đo ở miệng thì cứ đo ở miệng.
Cảm lạnh kèm sốt, rượu bia, ngủ không đủ, căng thẳng, bay qua nhiều múi giờ, một số loại thuốc và việc cho con bú đều có thể làm lệch biểu đồ. Ghi chú những ngày như vậy cạnh con số, để không nhầm một lần tăng ngẫu nhiên với lúc nhiệt độ tăng thật.
Hãy tìm một “bậc thang” trên biểu đồ, vì riêng một điểm cao thì chưa nói lên nhiều. Nếu nhiệt độ giữ cao hơn mức trước đó ít nhất ba ngày liền, nhiều khả năng bạn đã rụng trứng. Nhịp riêng của bạn sẽ rõ dần sau vài chu kỳ, nên đừng vội kết luận chỉ sau tuần đầu.
Đồng hồ thông minh có dùng được không?
Apple Watch đo nhiệt độ cổ tay khi bạn ngủ và cũng chỉ nhận ra thay đổi khi chuyện đã rồi. Đồng hồ bắt đầu ước tính ngày rụng trứng đã qua sau khoảng hai chu kỳ, nếu đêm nào bạn cũng đeo khi ngủ. Apple nói thẳng rằng tính năng này không dùng để tránh thai.
Có thể dựa vào nhiệt độ để tránh thai không?
Chỉ riêng biểu đồ thì không: nó cho thấy rụng trứng khi chuyện đã rồi, mà tinh trùng thường sống trong cơ thể đến 5 ngày, đôi khi đến 7 ngày. Nhiệt độ được dùng trong phương pháp nhận biết khả năng thụ thai, cùng với theo dõi dịch âm đạo và ngày chu kỳ, và phương pháp này phải học từ người có chuyên môn. Làm đúng quy tắc tuyệt đối thì các phương pháp này bảo vệ được 91–99%, còn nếu thỉnh thoảng sơ sẩy, cứ 100 phụ nữ thì có 24 người mang thai trong một năm.
Câu hỏi thường gặp
Nhiệt độ không tăng. Vậy là không rụng trứng à?
Chưa chắc: mức tăng có khi rất nhỏ và bị lẫn trong nhiễu. Vì thế bác sĩ không dựa vào biểu đồ nhiệt độ để xác nhận rụng trứng, mà cho xét nghiệm máu đo progesterone khoảng một tuần trước kỳ kinh.
Nhiệt độ vẫn cao mà kinh chưa đến. Vậy là có thai à?
Có thể: khi mang thai, progesterone vẫn cao nên nhiệt độ không giảm. Hãy thử que, phần lớn que thử thai cho kết quả từ ngày đầu tiên trễ kinh.
Chúng mình đang muốn có em bé. Có nên đo không?
Đo cũng được nếu bạn tò mò, nhưng khả năng có thai không vì thế mà tăng lên. Bác sĩ khuyên quan hệ tình dục cứ 2–3 ngày một lần suốt chu kỳ, và việc này thì chẳng cần biểu đồ.
Nhiệt độ bao nhiêu là đúng?
Không có con số chung nào, mỗi người có mức nền riêng. Điều quan trọng là chênh lệch giữa những ngày trước và sau rụng trứng của chính bạn.
Tóm lại
- Để sẵn nhiệt kế cạnh giường từ tối hôm trước
- Đo trước khi ngồi dậy, vào cùng một giờ
- Ghi cảm lạnh, rượu bia và những đêm thiếu ngủ cạnh con số
Nguồn: ACOG: Fertility awareness-based methods of family planning
Nội dung mang tính giáo dục; không thay thế lời khuyên y tế chuyên nghiệp.