Trước kỳ kinh, gần như ai cũng thấy có gì đó thay đổi: tâm trạng, khẩu vị, ngực, bụng. Ở 2–4 trên 100 người, điều này có thể thật sự cản trở cuộc sống, còn ở những người khác thay đổi nhẹ nhàng hơn và có thể xoay xở được. Những ngày này rơi vào giai đoạn hoàng thể, nửa sau của chu kỳ: sau rụng trứng, kỳ kinh thường đến sau 10–16 ngày.
Sau rụng trứng chuyện gì xảy ra?
Nang noãn rỗng, nơi trứng vừa thoát ra, biến thành hoàng thể. Hoàng thể tiết progesterone, và hormone này chuẩn bị lớp niêm mạc tử cung cho khả năng mang thai. Thân nhiệt tăng khoảng 0,3–0,5 °C và giữ như vậy đến kỳ kinh.
Nếu không có thai, hoàng thể teo đi, hormone giảm và kỳ kinh bắt đầu. Nửa này của chu kỳ ít thay đổi hơn nửa đầu, nên trễ kinh thường có nghĩa là rụng trứng muộn. Nếu đã có quan hệ, phần lớn que thử thai cho kết quả ngay từ ngày đầu trễ kinh.
Sao trước kỳ kinh mình cứ như biến thành người khác?
Nhiều người cũng vậy, chỉ là mức độ khác nhau. Thường gặp nhất là tâm trạng thất thường, cáu kỉnh, dễ khóc, lo âu, mệt mỏi và ngủ kém. Về cơ thể thì có chướng bụng, đau ngực, đau đầu, nổi mụn và thèm ăn.
Thường mọi thứ bắt đầu 1–2 tuần trước kỳ kinh, hay gặp hơn là sát ngày, và lui đi trong những ngày đầu ra máu. Nếu chuyện này lặp lại chu kỳ này qua chu kỳ khác, thì không phải bạn tự tưởng tượng ra đâu: bác sĩ rất quen với PMS, và nó chữa được.
Điều gì giúp vượt qua những ngày này?
Nhiều người thấy đỡ nhờ vận động đều đặn suốt cả tháng, chứ không chỉ vào những ngày khó chịu: ví dụ đi bộ nhanh 30 phút gần như mỗi ngày. Đi ngủ và thức dậy vào khoảng cùng một giờ, kể cả cuối tuần.
Những ngày này nên bớt caffeine và rượu bia. Khi lo âu ập đến, thử thở chậm: hít vào đếm đến 4, thở ra đếm đến 6. Nếu đau đầu hay đau ngực, có thể dùng ibuprofen hoặc paracetamol theo hướng dẫn.
Khi nào không còn chỉ là PMS?
Có khi trước kỳ kinh tâm trạng tệ đến mức khó làm việc, khó giao tiếp và khó giữ các mối quan hệ. Đó có thể là PMDD (rối loạn tâm trạng tiền kinh nguyệt), dạng nặng của PMS, và nó chữa được: bằng thuốc chống trầm cảm, trị liệu tâm lý, thuốc nội tiết.
Nếu cả tháng tâm trạng đều nặng nề, và trước kỳ kinh chỉ tệ thêm, thì nên kiểm tra trầm cảm và rối loạn lo âu. Khoảng một nửa số người đi chữa PMS được phát hiện có một trong hai tình trạng này.
Câu hỏi thường gặp
Sao trước kỳ kinh lại thèm ngọt đến vậy?
Thèm ăn nằm trong danh sách những dấu hiệu phổ biến nhất của PMS, nên chắc chắn không chỉ mình bạn. Ăn ít một, cứ 2–3 giờ một lần và chọn tinh bột hấp thu chậm như bánh mì nguyên cám, ngũ cốc, các loại đậu sẽ giúp ích. Mà một thanh sô-cô-la cũng đâu phải tội lỗi gì.
Sao tuần trước kỳ kinh mặc quần jeans không vừa?
Trước kỳ kinh cơ thể hay giữ nước, nên bụng chướng và cân nhích lên vài số. Những ngày này thử ăn nhạt bớt, và khi kỳ kinh bắt đầu thì thường mọi thứ tự hết.
Mình không bị PMS. Như vậy có ổn không?
Hoàn toàn ổn: không phải ai cũng bị PMS. Những thay đổi nhẹ có khi bạn còn chẳng nhận ra, còn bác sĩ chỉ gọi là PMS khi các triệu chứng tháng này qua tháng khác cản trở cuộc sống.
Tóm lại
- Ghi lại tâm trạng mỗi ngày để thấy nhịp của bạn
- Vận động 30 phút gần như mỗi ngày, suốt cả tháng
- Ăn ít một, cứ 2–3 giờ một lần
Nguồn: NHS: PMS (premenstrual syndrome)
Nội dung mang tính giáo dục; không thay thế lời khuyên y tế chuyên nghiệp.