ช่วง luteal phase และ PMS

ก่อนมีประจำเดือน แทบทุกคนมีอะไรเปลี่ยนไป ทั้งอารมณ์ ความอยากอาหาร หน้าอก ท้อง ที่รบกวนชีวิตจริงจังมีแค่ 2–4 ใน 100 คน ส่วนคนอื่นเปลี่ยนแบบเบากว่าและรับมือได้ ช่วงนี้คือระยะลูเทียล ครึ่งหลังของรอบเดือน หลังไข่ตก ประจำเดือนมักมาใน 10–16 วัน

หลังไข่ตกเกิดอะไรขึ้น?

ฟอลลิเคิลที่ว่างเปล่าหลังปล่อยไข่ออกไป กลายเป็นคอร์ปัสลูเทียม มันสร้างโปรเจสเตอโรน ฮอร์โมนที่เตรียมเยื่อบุมดลูกสำหรับการตั้งครรภ์ที่อาจเกิดขึ้น อุณหภูมิร่างกายขึ้นประมาณ 0.3–0.5 °C และค้างไว้จนประจำเดือนมา

ถ้าไม่ตั้งครรภ์ คอร์ปัสลูเทียมจะฝ่อไป ฮอร์โมนลดลง และประจำเดือนก็มา ครึ่งนี้ของรอบเดือนเปลี่ยนแปลงน้อยกว่าครึ่งแรก ประจำเดือนที่มาช้าจึงส่วนใหญ่แปลว่าไข่ตกช้า ถ้ามีเซ็กส์ ชุดตรวจครรภ์ส่วนใหญ่ใช้ได้ตั้งแต่วันแรกที่ประจำเดือนเลื่อน

ทำไมก่อนมีประจำเดือน ฉันเหมือนกลายเป็นอีกคน?

หลายคนเป็นแบบนี้ แค่หนักเบาต่างกัน ที่เจอบ่อยสุดคือ อารมณ์ขึ้นลง หงุดหงิด ร้องไห้ง่าย วิตกกังวล เหนื่อย และนอนไม่ดี ส่วนอาการทางกายก็มี ท้องอืด เจ็บหน้าอก ปวดหัว สิวขึ้น และอยากกินอาหาร

มักเริ่ม 1–2 สัปดาห์ก่อนประจำเดือนมา ส่วนใหญ่ใกล้ ๆ วันมากกว่า และทุเลาลงในวันแรก ๆ ที่เลือดมา ถ้าเป็นแบบนี้ซ้ำทุกรอบ เธอไม่ได้คิดไปเอง หมอรู้จัก PMS ดี และมันรักษาได้

อะไรช่วยให้ผ่านช่วงนี้ไปได้?

หลายคนดีขึ้นเมื่อขยับตัวสม่ำเสมอตลอดเดือน ไม่ใช่แค่ในวันที่หนัก เช่น เดินเร็ววันละ 30 นาทีเกือบทุกวัน เข้านอนและตื่นเวลาใกล้ ๆ กัน แม้แต่วันหยุด

ช่วงนี้ลดคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ลง เวลาความกังวลถาโถม ลองหายใจช้า ๆ หายใจเข้านับ 4 หายใจออกนับ 6 ถ้าปวดหัวหรือเจ็บหน้าอก ใช้ไอบูโพรเฟนหรือพาราเซตามอลตามฉลาก

เมื่อไหร่ที่มันมากกว่า PMS?

บางครั้งช่วงก่อนประจำเดือนหนักจนทำงาน เจอผู้คน หรือรักษาความสัมพันธ์ได้ยาก นี่อาจเป็น PMDD (ภาวะอารมณ์แปรปรวนรุนแรงก่อนมีประจำเดือน) ซึ่งเป็น PMS แบบรุนแรง และรักษาได้ ด้วยยาต้านซึมเศร้า จิตบำบัด หรือยาฮอร์โมน

ถ้าอารมณ์หม่นทั้งเดือน และแย่ลงก่อนประจำเดือนมา ควรตรวจเรื่องภาวะซึมเศร้าและโรควิตกกังวล ประมาณครึ่งหนึ่งของคนที่มารักษา PMS พบว่ามีภาวะใดภาวะหนึ่ง

แหล่งที่มา: NHS: PMS (premenstrual syndrome)

เนื้อหาการศึกษา ไม่ได้ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์

เราเขียนบทความเรื่องรอบเดือนอย่างไร